بەدواداچوونی قەرزەکانی بارزانی - میتۆدۆلۆژیا

بەدواداچوونی قەرزی بارزانی لە داتای گشتی کەڵک وەردەگرێت بۆ حیسابکردنی بڕی قەرزی ئەو خێزانە و گەشەکردنی و دەکرێ ئەم بڕە پارەیە بۆ چی خەرج بکرێت.

شوێنپێهەڵگرەکە ژمارەی ڕۆڵکردنەکە حیساب دەکات کە لانیکەم:

'قەرزی ئەپیکور' + 'خەڵاتی ڕەسەنی کۆڕەک' + 'خەڵاتی قەرزی کۆڕەک'.

ئەم سێ بەهایە بەم شێوەیە پێناسە دەکرێن:

قەرزی حکومەتی هەرێمی کوردستان بە کۆمپانیا ئەندامەکانی ئەپیکور ( The APIKUR Debt ): تا مانگی ئازاری ساڵی 2024 کۆمەڵەی پیشەسازی نەوتی کوردستان (APIKUR) بەهای ئەو قەرزەی کە حکومەتی هەرێم بە کۆمپانیا ئەندامەکانە بۆ نەوتی بەرهەم هێنراو لە نێوان ئەیلولی 2022 تا ئازاری 2023 بە یەک ملیار دۆلار بەها دادەنێت. بەدواداچوونی قەرزەکانی بارزانی گریمانەی زیادبوونی کۆنەپەرستانە دەکات بە ڕێژەی ٦.٦٥% لە ساڵێکدا. بە وادەی دەستپێکردنی ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤، بەدواداچوونی قەرزەکانی بارزانی هەر یەک چرکە بەهای ئێستای قەرزەکە بە سوودی کارپێکراو نوێ دەکاتەوە.

و

عێراق تیلیکۆم دژی کۆڕەک ( The Korek Original Award ) : بڕیارێکی ناوبژیوانییە کە لە مانگی ئازاری ٢٠٢٣ دەرچووە و تیایدا کۆمپانیای کۆرەک تیلیکۆم کە کۆمپانیایەکی خاوەندارێتی سیروان بارزانییە، فەرمانی پێکرا کە کۆمپانیای عێراق تیلیکۆم لیمیتەد (IT Ltd.) کە کۆمپانیایەکی هاوبەشی نێوان کۆمپانیای ئەژیلیتی گشتی کۆگاکانی KSCP و ئۆرنج ئێس ئەیە، بڕی یەک ملیار و ٦٥ ملیۆن دۆلار بدات. خەڵاتەکە ڕێژەیەکی گۆڕاوی سوودی دوای خەڵاتەکە لە ماوەی سێ مانگی SOFR لەگەڵ 2% لە ساڵێکدا دیاری دەکات، کە بەدواداچوونی قەرزەکانی بارزانی بە شێوەیەکی کۆنەپەرستانە حیسابی بۆ کردووە بۆ 6.65% لە ساڵێکدا. بە وادەی دەستپێکردنی ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٣، بەدواداچوونی قەرزەکانی بارزانی هەر یەک چرکە بەهای ئێستای خەڵاتەکە بە سوودی کارپێکراو نوێ دەکاتەوە.

و

عێراق تیلیکۆم دژی کۆرەک ( The Korek Loan Award ) : بڕیارێکی ناوبژیوانییە کە لە ئەیلوولی ٢٠٢٤ دەرچووە کە تێیدا کۆرەک تیلیکۆم فەرمانی پێکرا کە کۆمپانیای عێراق تیلیکۆم لیمیتەد (IT Ltd.) کە کۆمپانیایەکی هاوبەشی نێوان کۆمپانیای کۆگای گشتی ئەجیلیتی KSCP و ئۆرنج SA، ١.١٧ ملیار دۆلار بدات دوای ناکۆکی لەسەر ڕێکەوتنێکی قەرزی مانگی تەمموزی ٢٠١١. هیچ ڕێژەیەکی سوود بە ئاشکرا بەردەست نییە. لە ئەنجامدا ڕۆژنامەی بەدواداچوونی قەرزەکانی بارزانی هەمان ڕێژەی سوودی خەڵاتی ئەسڵی کۆڕەک وەردەگرێت : 6.65% لە ساڵێکدا. لە کاتێکدا وا بیرناکرێتەوە کە سیروان بارزانی لەم دووەم خەڵاتی کۆڕەکدا ناوی هاتبێت، بەڵام ئەو خاوەنی کۆتایی کۆمپانیاکەیە. لە دەرئەنجامدا (بارزانی وۆچ) هەڵیبژاردووە بیخاتە نێو کۆی بەهای قەرزداری بنەماڵەکەوە.

پاشان سێ بەها دابەش دەکرێن بەسەر کۆی قەرزەکەدا:

1. تێکڕای مووچەی ساڵانەی پەرستارێک لە کوردستان: ١٣ هەزار و ١٦٤ دۆلار بۆ هەر ساڵێک، کە بە تێکڕا لە لایەن گەڕانی مووچە و پەیمانگای توێژینەوەی ئابووریی ERI حیسابی بۆ کراوە (لە هەردوو حاڵەتەکەدا بەها عێراقییەکان بەکارهێنراون، بەهۆی نەبوونی داتای تایبەت بۆ کوردستان).
2. تێچووی مەزەندەکراو بۆ دروستکردنی قوتابخانەیەک لە کوردستان: یەک ملیۆن و ٥٢٠ هەزار دۆلار، بە پشتبەستن بە ڕاگەیاندنێکی مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ی حکومەتی هەرێمی کوردستان کە تێیدا قوتابخانەیەکی نوێ لە شاری کۆیە بە تێچووی ٢ ملیار دینار وەسف دەکات.
3. تێچووی مەزەندەکراو بۆ دروستکردنی نەخۆشخانە لە کوردستان: 5 ملیۆن دۆلار، بە پشتبەستن بە چیرۆکێکی نیسانی 2019 لە کوردستان24 کە باس لە نەخۆشخانەیەکی نوێی هەولێر دەکات.