گرینگی مانگانە: کەشوهەوای نادیاری وەبەرهێنانی کوردستان

لە دەستەی سەرنووسەری بارزانی وۆچەوە – لە نێوان ٢٠ – ٢٤ی مانگی یەکدا، مەسرور بارزانی، سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان بەرەو لوتکە بەفراوییەکانی داڤۆسی سویسرا بەجێدەهێڵێت، بۆ ماوەی چوار ڕۆژ تێکەڵبوون لەگەڵ نوخبەی جیهانی لە کۆڕبەندی ئابووری جیهانیدا. پرۆژەی پێشەنگی حکومەتی هەرێم لە داڤۆس، 'ماڵی کوردستان'، گەڕایەوە، لەنێویاندا پۆستێک کە تیایدا هاتووە "4 هۆکار بۆ ئەوەی کوردستان شوێنی وەبەرهێنانی داهاتووتان بێت".

لەم مانگەدا، بارزانی وۆچ چوار هۆکاری کۆدەکاتەوە کە بنەماڵەی بارزانی کەشوهەوای وەبەرهێنانی کوردستانیان نادیارتر کردووە.

مەترسی گەندەڵی و بەرتیلدان

د . ڕاپۆرتێکی دیکەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٢٢ کە لەلایەن ڕویتەوە ئاماژەی پێکراوە، هۆشداری داوە کە "بەرپرسانی حکومەتی هەرێم زۆرجار بەبێ سزا خەریکی کارە گەندەڵییەکان بوون."

لە مانگی ئابی ٢٠٢٤، بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەرەپێدان (UNDP) ڕاپۆرتێکی بە وردی هەوڵەکانی کوردستانی بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەدا کە "نەبوونی حاڵەتەکانی گەندەڵی کە لە کەرتی نەوت و پیشەسازییە پەیوەندیدارەکاندا دەستنیشانکراون، نیگەرانییەکان لەبارەی میکانیزمەکانی ڕاپۆرتکردن و وردبینیکردنەوە دەوروژێنێت، بە لەبەرچاوگرتنی ڕۆڵی چارەنووسسازەکەی کەرتەکە لە ئابووریی KRI"، و کە "رێژەی تۆمەتبارانی ئاست بەرز لە ئاستێکی نزمدا دەمێنێتەوە، لەگەڵ کەمی حکومەتی باڵا بەرپرسان تۆمەتبار دەکرێن” بە گەندەڵی.

نیگەرانییەکانی مافی مرۆڤ

لە مانگی یەکی ساڵی 2024 چەند ئەندامێکی بنەماڵەی بارزانی، لەوانە مەسعوود بارزانی، سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان، مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان و سیروان بارزانی، لەنێو کەسایەتییە باڵاکانی دیکەدا بانگهێشتی دادگای واشنتۆن دی سی کران بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تۆمەتی “کوشتنی دەرەوەی دادوەری، جینۆساید، بارمتەگرتن و ڕفاندن، جێبەجێکردنی”. بێسەروشوێنکردن، مامەڵەی نامرۆڤانە، ئەشکەنجەدان، دەستدرێژیکردن، تاوانەکانی دژ بە مرۆڤایەتی، و چەندین کردەوەی نایاسایی و ماددی دیکە” لەلایەن سندوقی قوربانیانی کوردستان , ڕێکخراوێکی قازانج نەویست لە ئەمریکا.

بەپێی ڕاپۆرتێکی ساڵی 2024ی گروپی مافەکانی MENA ، ڕۆژنامەنووسی سوری سلێمان ئەحمەد لە مانگی تشرینی یەکەمی 2023 لەلایەن دەسەڵاتدارانی حکومەتی هەرێمەوە دەستگیرکراوە، ئەوەش دوای دەروازەیەکی سنوری بۆ ناو کوردستانی عێراق. بەپێی ڕاپۆرتی دەنگی ئەمریکا ، ئەحمەد پێش دەستگیرکردنی، دوای بەشداریکردنی لە پرسەی باوکی لە سوریا، دەگەڕایەوە کوردستانی عێراق. بەپێی ڕاپۆرتی گروپی مافەکانی مێنا، ئەحمەد تا مانگی ئایاری 2024، واتە دوای حەوت مانگ لە دەستگیرکردنی، نوێنەرایەتی یاسایی ڕەتکرایەوە . زیاتر لە ساڵێک دوای ئەوەی لە سەرەتادا دەستبەسەرکرا، ئەحمەد لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٥ ئازادکرا، بەپێی هەواڵێکی ماڵپەڕی کوردستان ٢٤ .

خەڵاتی ناوبژیوانی

لە مانگی ئازاری ساڵی 2023، دادگای ناوبژیوانی نێودەوڵەتی ژووری بازرگانی نێودەوڵەتی (ICC) بۆی دەرکەوت کە کۆمپانیای پەیوەندییە کوردییەکانی کۆڕەک تیلیکۆم، و خاوەنەکەی سیروان بارزانی، بەرپرسیارن لە تۆمەتی ساختەکاری و گەندەڵی کە لەلایەن کۆمپانیای ئەگیلیتی پابلک واریهاوسینگی کوەیتی و کۆمپانیای پەیوەندی فەرەنسی ئۆرنج لە دژی کرابوون. لە خەڵاتەکەی دادگای نێودەوڵەتیی نێودەوڵەتیدا هاتووە کە کۆڕەک و سیروان دەبێت یەک ملیار و ٦٥ ملیۆن دۆلار وەک قەرەبووی ئەو دوو وەبەرهێنەرە نێودەوڵەتییە بدەن.

لە مانگی ئەیلولی ساڵی ٢٠٢٤ دادگای ناوەندی دارایی نێودەوڵەتی دوبەی (DIFC) خەڵاتی ICCی ساڵی ٢٠٢٣ی پشتڕاستکردەوە. لە هەمان کاتدا، دادگای نێودەوڵەتی تاوانەکان 1.17 ملیار دۆلاری دیکەی بە بڕی 'بڕیاری ناوبژیوانی کۆتایی' بەخشییە کۆمپانیای ئەجیلیتی و ئۆرنج بەهۆی ناکۆکییەکی گەرەنتی قەرز لە ساڵی 2011 لە نێوان هەردوو کۆمپانیاکە و کۆریک.

سیروان بارزانی و کۆڕەک نەیانتوانیوە هیچ کام لەم خەڵاتانە بدەن کە کۆی گشتییان 2.82 ملیار دۆلارە .

پەیوەندییە نێودەوڵەتییە دژبەیەکەکان

بارزانییەکان پەیوەندییەکی نزیکیان لەگەڵ ئێران دەپارێزێت، لەگەڵ ئەوەی نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە مانگی ئایاری ٢٠٢٤ سەردانی تاران دەکات، ئەمەش "ئەگەری سەردەمێکی نوێبوونەوەی هاوکاریی دەکاتەوە" بەپێی ئینستیتیوتی واشنتۆن . لە مانگی ئەیلولی ٢٠٢٤، مەسعوود پێشەشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران لە چوارچێوەی یەکەم گەشتی نێودەوڵەتی وەک سەرۆک کۆمار، سەردانی هەرێمی کوردستانی لە عێراق کرد.

هەروەها بارزانییەکان سەرەڕای لەشکرکێشی تەواوەتی بۆ سەر ئۆکرانیا و حوکمڕانی تاکڕەوانەی ڕووسیا، پەیوەندییەکی نزیکیان لەگەڵ ڕووسیادا هەیە. بەگوێرەی زانیارییەکان کۆمپانیای ئینڤێست کوردستان دووجار بەشداریی لە کۆڕبەندی ئابووری نێودەوڵەتی سانت پترسبۆرگ کردووە، لە مانگەکانی حوزەیران و تشرینی دووەمی ٢٠٢٤، یەکەم دانیشتنیش ڤلادیمێر پوتین، سەرۆکی ڕووسیا ئامادەبوو.

سەرەڕای ئەمەش بارزانییەکان پەیوەندییان بە ڕۆژئاواوە هەیە. ڕۆژی 27ی تشرینی دووەمی 2024، ئیڤێت کوپەر، وەزیری ناوخۆی بەریتانیا لە هەولێر لەگەڵ نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان کۆبووەوە، ئەمەش دوای کەمتر لە هەفتەیەک دوای ئەوەی مەسرور بارزانی، سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان لە کۆڕبەندی ئاشتی و ئاسایشی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە دهۆک میوانداری دیپلۆماتکاری ڕووسیای ئێلبروس کوتراشێڤ کرد.

لە 27ی شوباتی 2024، ئەنتۆنی بلینکن، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە واشنتۆن دی سی لەگەڵ مەسرور بارزانی کۆبووەوە، بەپێی زانیارییەکان هەردوولا ستایشی "گرنگی هاوبەشی ئەمریکایان لەگەڵ هەرێمی کوردستانی عێراق" کردووە. هەفتەیەک پێش ئەم کۆبوونەوەیە، مەسرور بارزانی لەلایەن سندوقی قوربانیانی کوردستانەوە بانگهێشتی دادگای واشنتۆن دی سی کرا.